Michał Mięsowicz - najsłynniejszy zegarmistrz Krosna

Michał Mięsowicza należy do grona najbardziej znamienitych obywateli Królewskiego Wolnego Miasta Krosna. Nasze miasto rozsławił w 1908 r. kiedy to jako nikomu nieznany zegarmistrz z Galicji zdobył  na Międzynarodowej Wystawie Przemysłowej w Paryżu złoty medal za swój zegar wieżowy. Historia zapamięta go jako jednego z najbardziej znanych zegarmistrzów polskich pierwszej połowy XX w. Trwałe miejsce zdobył w polskim zegarmistrzostwie zakładając Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych w Krośnie. Wyróżniał go niepospolity umysł i innowacyjne podejście do sztuki zegarmistrzowskiej.  Był postacią zasłużoną dla miasta Krosna oraz wzorem rzetelnego rzemieślnika, który swój rodzinny fach wykonywał zgodnie z dawnymi tradycjami cechowymi, przez co stał się cenionym specjalistą. Stale doskonaląc swoje umiejętności zawodowe przemierzył drogę od ucznia do mistrza oraz od rzemieślnika cechowego do przedsiębiorcy. Namacalną pamiątką po zegarmistrzu i jego fabryce jest willa z zegarem, wybudowana w stylu secesji wiedeńskiej, z którym się spotkał podczas swojego wiedeńskiego epizodu.

Michał Mięsowicz urodził się 19 września 1864 r., w domu „pod Lipą” w Korczynie koło Krosna. Pochodził z rodziny mieszczańskiej do mocno zakorzenionych rzemieślniczych tradycjach. Jego rodzicami byli Franciszek Mięsowicz i Honorata z domu Kosiba. Franciszek, ojciec Michała, był znanym zegarmistrzem, prowadzącym własny zakład w Korczynie. Wybór zawodu przez syn nie mógł być więc inny. W wieku 13 lat Michał rozpoczął naukę rzemiosła pod czujnym okiem ojca. Terminowanie ucznia, zgodnie ze statutami cechowymi, trwało zwykle od roku do 4 lat, jednak zawody wymagające dłuższej nauki i praktyki, jak np. zegarmistrzostwo, przedłużały ten okres do 5 lat. W dniu 1 lipca 1883 r., po 5 latach terminowania, Michał Mięsowicz został wyzwolony przez ojca na czeladnika.

Od tego momentu Michał rozpoczął drugi etap nauki. Jako czeladnik, zgodnie z zakorzenionymi od czasów średniowiecza tradycjami cechowymi, wyruszył na tzw. wędrówkę. Młodzi czeladnicy, aby poszerzyć swe umiejętności oraz wiedzę wyjeżdżali do innych miast, a nawet poza granice kraju. Mięsowicz opuścił Korczynę pod koniec lat 90. XIX w. i udał się do Pragi i Wiednia. Około 1887 r. rozpoczął pracę w renomowanej wiedeńskiej firmie „Emil Schauer”, która specjalizowała się w wytwarzaniu zegarów wieżowych. Tam też poznał najnowocześniejsze technologie zegarmistrzostwa wieżowego. Po latach spędzonych za granicą wrócił do Polski jako mistrz zegarmistrzowski i osiadł na stałe w Krośnie. Tam też przeniosła się jego rodzina. Franciszek Mięsowicz (ojciec Michała) w 1890 r. otworzył w Krośnie zakład zegarmistrzowski. Mięsowiczowie zamieszkali w wolnostojącym budynku, wybudowanym pod koniec XIX w. w stylu wiedeńskiej secesji, przy ówczesnej ulicy Krakowskiej (obecnie mieści się tu Muzeum Rzemiosła w Krośnie). W tej właśnie kamienicy, na początku XX w. znalazła swoją siedzibę Pierwsza Krajowa Fabryka Zegarów Wieżowych założona i prowadzona przez Michała Mięsowicza.

W 1893 r. Michał Mięsowicz został przyjęty do Cechu Wielkiego w Krośnie jako mistrz zegarmistrzowski. W niedługim czasie, jak nakazywały obyczaje cechowe, założył rodzinę. Pierwszą żoną Mięsowicza była Maria Sokołowska. Z małżeństwa tego urodziło się dwoje dzieci: Eugeniusz i Izabela. Jedyny syn – jak się miało okazać później – nie poszedł w ślady ojca i rozpoczął karierę zawodowego wojskowego. Zginął podczas przewrotu majowego, walcząc w randze majora sztabu generalnego po stronie marszałka Piłsudskiego. Drugie dziecko Mięsowicza – Izabella – zmarła w wieku 18 lat na gruźlicę. Po śmierci pierwszej żony Mięsowicz ożenił się ponownie. Jego wybranką została Adela z domu Flis. Z małżeństwa tego urodziły się trzy córki: Leontyna, Zofia, Helena, które otrzymały jak na owe czasy bardzo staranne wykształcenie. Zofia rozpoczęła w 1926 r. studia filologiczne na Uniwersytecie we Lwowie, natomiast Helena w 1933 r. podjęła naukę w Wyższym Studium Handlowym w Krakowie. Właśnie Helena po śmierci ojca prowadzić będzie sklep zegarmistrzowski. Niebagatelną rolę w działalności zakładu i fabryki odegrała również żona Michała – Adela. Oprócz żmudnej pracy, którą było prowadzenie korespondencji firmowej, przepisywanie listów męża, zdobyła tytuł mistrza zegarmistrzowskiego. Tradycje rodzinne kultywowane były także przez brata Mięsowicza – Jana Wiktora, cenionego zegarmistrza we Lwowie.

Założona przez Michała Mięsowicza Pierwsza Krajowa Fabryka Zegarów Wieżowych w Krośnie istniała w latach 1901 - 1938. W tym czasie Fabryka podbiła najpierw rynek galicyjski, później ogólnopolski. Na parterze znajdowała się kuźnia i dział obróbki mechanicznej większych części zegarów, na piętrze odbywała się obróbka drobnych części oraz montaż mechanizmów i tarcz zegarowych. Zegarmistrz zbudował blisko 300 mechanizmów zegarowych, za które był wielokrotnie nagradzany. Michał Mięsowicz był pierwszym polskim producentem, który zbudował carillon. Wykonany w 1927 r. zegar z mechanizmem wygrywającym na dzwonach pieśń maryjną "Witaj Święta", dla kolegiaty w Szamotułach był jednym z największych osiągnięć krośnieńskiego zegarmistrza.

Prowadzenie fabryki i sklepu, mimo że pochłaniało bardzo dużo czasu, nie było jedynym zajęciem Michała Mięsowicza. Zgodnie z tradycjami cechowymi (zrzeszeni rzemieślnicy żywo interesowali się sprawami miasta) brał on czynny udział w działalności Rady Miejskiej, której członkiem był już od 1901 r. Żywo interesował się problemami szkolnictwa przemysłowego, sam był nauczycielem młodzieży rzemieślniczej i zasiadał w komisjach egzaminów czeladniczych. 24 marca 1920 r. na posiedzeniu Rady Miejskiej, obok burmistrza Jana Kantego Jugendfeina i Józefa Bergmana, został wybrany na członka sekcji kontrolującej problemy edukacji w Krośnie. Z jego inicjatywy, po usilnych staraniach w roku szkolnym 1923/24, uruchomiono zamkniętą po 1918 r. Szkołę Przemysłową Uzupełniającą. Szkoła ta miała ogromne znaczenie dla środowiska rzemieślniczego Krosna. W okresie międzywojennym, gdy elektryfikacja kraju stała się sprawą powszechną, to właśnie Mięsowicz wysunął koncepcję zelektryfikowania naszego miasta. Należy dodać, że od 1922 do 1925 r. pełnił obowiązki asesora. W 12 lipca 1927 r. został wybrany wiceburmistrzem Miasta Krosna. Funkcję tę pełnił do 31 grudnia 1933 r., po tym czasie aż do śmierci zasiadał w radzie jako ławnik. Jako mistrz zegarmistrzowski do uznanej już renomie wiele czasu poświęcał samej organizacji Cechu Wielkiego, piastując w latach 1928-1932 godność Cechmistrza oraz przewodniczącego Komisji Egzaminów Czeladniczych. Ponadto zajmował stanowisko Prezesa Towarzystwa Mieszczańskiego Zgoda. Niestety, tak intensywne życie zawodowe jak i społeczne nie pozostało bez wpływu na wciąż pogarszający się już od 1937 r. stan jego zdrowia. Rok przed śmiercią wycofał się całkowicie z kierowania fabryką i udziału w zebraniach Rady Miejskiej. Adela Mięsowicz przejęła odpowiedzialność za firmę i sklep. W tym czasie kłopoty materialne rodziny Mięsowiczów musiały być sprawą widoczną, gdyż we wrześniu 1937 r. Rada Miejska przyznała im zapomogę w wysokości 500 zł.

Ciężka i długotrwała choroba spowodowała, że 23 marca 1938 r. w wieku 74 lat odszedł na zawsze twórca i właściciel Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych w Krośnie. Według aktu zgonu przyczyną śmierci był nowotwór kręgosłupa oraz zapalenie płuc. Zmarł jako człowiek ubogi.

Łukasz Stachurski

Przygotowanie materiału odbyło się w ramach realizacji przedsięwzięcia „Jak kulturę młodym przekazywać – cykl szkoleń i warsztatów podnoszących kwalifikacje kadry kultury” - przedsięwzięcie jest realizowane z programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU.

Zrealizowano przy pomocy finansowej Miasta Krosna.